dodano 2011-11-29, 23:53
Tajemnice w ziemi zakopane (część III) – Wilga (wstęp)

Lasy garwolińskie skrywają wiele tajemnic – bardziej lub mniej znanych. To, że podczas wojny zginęło tu wielu Polaków, Żydów i Rosjan wie niemal każdy z nas. Ale, czy znamy ich historie? Co skrywają zapomniane groby na terenie Wilgi?

Na terenach powiatu garwolińskiego podczas II wojny światowej powstało aż pięć gett dla Żydów. Były zlokalizowane: w Łaskarzewie, w Parysowie, w Sobieniach-Jeziorach, w Sobolewie i w Żelechowie.

Do grudnia 1942 roku getta zostały zlikwidowane, a ich mieszkańców, których większość stanowiła ludność z Garwolina, wysłano na pewną śmierć do Treblinki.

Istniały tu również obozy pracy. Jeden z nich – obóz karny – umiejscowiony był w Garwolinie. Zlikwidowany w 1944 roku. Drugi – obóz pracy przymusowej – powstał w miejscu dzisiejszego Osiedla Wypoczynkowego w Wildze na terenie MSW. Ze względu na umiejscowienie go nieopodal kasyna, nazwano go „Wilga-Kasino”.

Strażnikami obozu byli głównie Ukraińcy, a do pracy zmuszano głównie Żydów. Chętnych było niewielu ze względu na ciężkie warunki sanitarne. Brano więc ludzi z łapanki, którzy by w ogóle pracować, musieli zaopatrzyć się w koc i własne naczynia.

Biedniejsi jednak nie mieli ze sobą nawet odzieży. Stanowili 40 procent wszystkich obozowiczów: chorych, przemęczonych, zawszonych. Ci, którzy nie mieli misek, nie mogli korzystać z obiadów, a ci bez nakryć marzli w nocy z zimna.


REKLAMA:



J. Moszman, funkcjonariusz obozu w Wildze, napisał: „Bito nas kijami, a strażnicy zachowywali się jak barbarzyńcy. Obrzucali nas przekleństwami” (relacja została umieszczona w artykule Zbigniewa Węgrzynka „Nazistowski obóz pracy przymusowej w Wildze 1941-1944” opublikowanym w Zeszytach Historycznych Ziemi Garwolińskiej, Zeszyt nr 17). Pracującym kazano śpiewać ośmieszające piosenki, np. „Marszałek Śmigły-Rydz nie nauczył nas nic. Przyszedł Hitler złoty i nauczył nas roboty”.

Więźniów kopano, bito pałkami drewnianymi i gumowymi kolbami karabinowymi. Bito ich specjalnie po to, by odesłać do Warszawy. Wymuszano na nich pieniądze, za które strażnicy kupowali sobie wódkę. Robotnicy byli w opłakanym stanie, omdleni, głodni. Rozwijały się tyfus, czerwonka, dur brzuszny. Oprócz Polaków (pracowali jako robotnicy najemni) i Żydów (około tysiąca) w obozie byli Rosjanie (około setki).

Sierpień 1942

Ten czas był dla więźniów szczególnie brutalny. Każdego dnia prowadzili handel z dziećmi, które przynosiły do bramy obozu w zamian za pieniądze ziemniaki, placki ziemniaczane, z maki żytniej, marchew, buraki.

W sierpniu 1942 roku podczas właśnie takiej wymiany doszło do masakry. Strażnicy wyprowadzili więźniów razem z miejscowymi dziećmi na skraj obozu, gdzie nad wykopanym już dołem stało kilkanaście młodych Żydówek. W ich stronę wymierzony był karabin maszynowy.

Według świadka, Władysława Zawadki (relacja świadka została umieszczona w artykule Zbigniewa Węgrzynka „Nazistowski obóz pracy przymusowej w Wildze 1941-1944” opublikowanym w Zeszytach Historycznych Ziemi Garwolińskiej, Zeszyt nr 17), kobiety nie pracowały w obozie, a zostały przywiezione na egzekucję za rzekomy stosunek seksualny z Niemcem jednej z nich.

Masakry na dziewczynach dokonali Niemcy. Żydzi z obozu zakopali dół. Ta zbiorowa egzekucja była pierwszą. Kolejne miały miejsce wkrótce po tej wykonanej na młodych kobietach. Teren Ośrodka Wypoczynkowego to miejsce wielu zbiorowych grobów.

- Na terenie prywatnym sąsiadującym z byłym MSW przy ulicy Brzozowej znajdują się groby rozstrzelanych przy obozie pracy przymusowej Żydówek z dziećmi. Świadkowie mówili o około 60- 70 osobach, ale, według mnie, wymiary tego miejsca wskazują na więcej nawet 2- 3 razy – zdradza nam Stefan Siudalski i dodaje: - Na terenie samego ośrodka MSW wytypowane są dwa miejsca - mogą to być, co prawda, "śmietniki", ale mogą to być groby - prawdopodobieństwo  jest dość duże.

Czy ciała wciąż leżą zakopane na terenie Wilgi? - Nikt nie wie, czy ktoś już nie przeniósł ciał, ale świadkowie twierdzą, że nie. Bez próbnego wykopu nie można miejsca oznakować jako grób i postawić tam świeczek – wyznaje Stefan Siudalski.



Historię konkretnych miejsc na terenie Wilgi przedstawimy w kolejnych częściach. Zapraszamy do galerii. Tam znajdziecie kilka zdjęć, które są efektem naszej podróży z panem Zbigniewem Węgrzynkiem wokół terenów byłego MSW. Jesienna pora i stosy liści przysłoniły wzniesienia, które kryją ciała zamordowanych ludzi. Trzeba tam pojechać, zobaczyć, by móc wyobrazić sobie skalę ludzkiej nienawiści.

Artykuł na podstawie: Zbigniew Węgrzynek, „Nazistowski obóz pracy przymusowej w Wildze 1941-1944”, Zeszyty Historyczne Ziemi Garwolińskiej, Zeszyt nr 17


Autor: Monika Świetlińska


Galeria [9]



Waszym zdaniem [7][DODAJ]

Redakcja serwisu "Kurier Garwoliński" nie odpowiada za żadne działania Czytelników niezgodne z prawem lub regulaminem, w szczególności za treści zamieszczone w formie komentarzy. Jednocześnie w razie konieczności zastrzega sobie prawo do ich usunięcia, jeśli uznane zostaną za niezgodne z prawem lub regulaminem, a także w sytuacji, gdy uzna to za stosowne.



  • ZDJECIA (2011-12-01 02:53, #IP c2290706dd) [DODAJ]
    Nie moge nigdy obejrzec galerii , moze mi ktos pomoze,naciskam na galeria nic , na zdjecia tez nic
    • Naciśnij zdjęcie w prawym dolnym rogu strzałka i przewijasz po kolei.Pozdrawiam!!!!konio (2011-12-01 18:38, #IP 2d157073d7) [DODAJ]

  • Pewnik (2011-11-30 21:47, #IP 84f86a861c) [DODAJ]
    To co napisałem poniżej raczej jest pewne.Prześledziłem Ordre de Bataille (porządek bitewny)niemieckiej 73 dywizji piechoty Wermachtu którą dowodził stary Austriak weteran spod Monte Cassino gen. Friedrich von Franek.Dywizja ta stanowiła obronę linii Wilga -Garwolin-Parysów -Latowicz.Jej przeciwnikiem był 8 Korpus Gwardii 2 Sowieckiej Armii Pancernej.Wdarł się on do Garwolina 27 VII 1944 i zajął miasto kierując się na Kołbiel. Wszedłem na polsko oraz niemieckojęzyczne strony dotyczące infanterii Wermachtu i nigdzie nie wspominano o posiadaniu przez tę dywizję czołgów.Rok 1939 odpada Panzerwaffe posiadała w 80% czołgi lekkie i zawsze zabierała je z pola walki jeżeli uległy uszkodzeniu lub unieruchomieniu nawet z terenów podmokłych (użyto by do tego bez skrępowania miejscowej ludności oraz mieszkańców pochodzenia żydowskiego)Pozdrawiam !!!!konio
  • Ruskie T-34 (2011-11-30 18:41, #IP 496fc8ed58) [DODAJ]
    Ewentualnie Sherman tzw. zapalniczka ,żaden Tygrys ,Pantera ani chociażby Pzkpfw IV ,tamtędy przebiegało natarcie Armii Czerwonej i jakiś chłop z Leszczyn podobno przekręcił rosyjskie słowa wskazując drogę do natarcia i skierowal czołgi na torfowisko ,obecnie wysuszone, tzw. Bzduchy termin od bzyku komarów bagiennych i duchów nieszczęsników którzy tam utonęli(moja interpretacja ,ale bardzo prawdopodobna) w dawnych wiekach. Niemcy ulokowali flacki 88mm (armaty przeciwlotnicze ,doskonale sprawdzające się w zwalczaniu broni pancernej)na pagórku niedaleko od posiadłości doktora Dobrowolskiego i zapalili celnymi strzałami jeden na pewno a może nawet kilka maszyn ,jedna eksplodowała.Ponoć Rosjanie chłopa ktory tam ich skierował rostrzelali,ale nie ręczę za prawdziwość tego wydarzenia (zemsty Czerwonoarmistów. Wydarzenia te przedstawił mi naoczny świadek nieżyjący już dawno kolega mojego dziadka,ja bylem wtedy kilkunastoletnim chłopakiem.Pozdrawiam!!!!konio
  • pod miastem jest zatopiony CZOŁG Niemiecki (2011-11-30 17:22, #IP ccb3ffef1a) [DODAJ]
    DLACZEGO NIK DO TEJ PORY NIE ZINTERESOWAŁ SIE UTOPIONYM W BAGNIE KOŁO GARWOLINA NA TAK ZWANYCH zguchach CZOŁGIEM faszystowskim my mieszkancy Niecieplina wiuemy gdzie to jest oraz mieszkancy Leszczyn tez sa w wiedzy o tym czołgu niemieckim . Jeszcze do niedawna wystawała górna czes tej maszyny teraz bagno ja czesciowo pochłoniło
    • Czołg pod miastem (2011-11-30 18:57, #IP 65ebcdd7ee) [DODAJ]
      kto zn dobrze ta sprawę powinien napisać do programu \Było nie minęło ,kronika zwiadowców historii\ może oni by pomogli wydobyć ten czołg...
      • a gdzie to (2012-01-23 16:19, #IP 1cfe3999a8) [DODAJ]
        a gdzie to dokładnie jest? z ciekawości bym sam zobaczył:)
Pozostałe wiadomości:
więcej tematów

Aktualności

Redakcja   |   Oferta reklamowa   |   Kontakt   |   Praca
© Copyright kuriergarwolinski.pl - Portal Powiatu Garwolińskiego